8/11/2005 - SANAYİSİ

SANAYİ

Türkiye'nin ilk sanayileşen ve sanayileşmeye öncülük eden kentlerinden biri olan Adana'da sanayi yatırımları, 1980 sonrası duraklama devresine girmiş ve 1994 yılına kadar aynı seviyede devam etmiştir.

1997 yılı DİE verilerine göre Türkiye'de gayri safi milli hasılanın %3,5'ini sağlayan ve kişi başına 3553 $ gelir sağlayan Adana'da, ekonominin itici gücünü küçük ve orta ölçekli işletmeler oluşturmaktadır. Adana'da sanayi profiline bakıldığında %24 ile makina ve yedek parça sanayinin ilk sırayı aldığı, bunu %20 ile tekstil ve %14 ile gıda sektörünün takip ettiği görülmektedir. Kimya ve plastik sektörü ile orman ürünleri sektöründe faaliyet gösteren firma sayısı da oldukça önemli orandadır. 

Adana İli'nin GSYİH'nın sektörel dağılımına bakıldığında, sanayi sektörü %31,8 ile ilk sırayı alırken bunu %22 ile ticaret sektörü ve %20 ile tarım sektörü takip etmiştir. Adana'nın dış ticaret hacmine bakıldığında; 1997 yılında dış ticaret açığı 734 milyon $ ve ihracatın ithalatı karşılama oranı ise %48,6 olarak gerçekleşmiştir. Adana'dan 1997 yılında yapılan ihracatın %55'ini tekstil ürünleri, %15'ini gıda ürünleri, %30'unu ise diğer sektör ürünleri oluşturmaktadır. En fazla ihracat yapılan ülkeler sırasıyla İngiltere, Suriye ve İtalya'dır

Adana sanayi sektörü üzerine yapılan araştırmaların ortak sonucu, Adana'da 1960'lı ve 1970'li yıllarda görülen sanayi hamlelerinin daha sonraki yıllarda duraklama gösterdiğidir. İlimizde 1990-1995 döneminde sanayi şirketlerinin yapmış olduğu yatırımlar, türleri itibariyle incelendiğinde yeni yatırımlara ilginin azaldığı, mevcut yatırımların tevsiine, teknolojinin yenilenmesine ve çevreyi koruma yatırımlarına ağırlık verildiği görülmektedir. Yeni yatırımlardaki artış trendi 1990 yılında %12,6 iken, 1993'te %9,3'e düşmüştür. 1994 Yılının ilk 8 ayında %20,9'a yükselen trend aynı yıl alınan 5 Nisan Kararları ile çarpıcı bir şekilde düşmüştür. 1995 ve 1996'da modernizasyon ve tevsii yatırımları ağırlık kazanmıştır.

Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi, Adana sanayisini 21.yüzyıla taşıyacak bir sanayi organizasyonudur. Adana Ceyhan karayolu üzerinde Misis yakınlarında kurulan OSB sahip olduğu 1350 hektarlık alanla Türkiye'nin en geniş alanlı OSB'dir. Tam kapasite ile hizmete açıldığında 50.000 kişiye istihdam olanağı sağlayacak olan, Adana Hacı Sabancı Organize Bölgesinde halen 6.368 kişi çalışmaktadır. 25 Mart 1999 itibariyle bölgede 110 firma üretime geçmiş, 81 firma inşaat ve 147 firma da proje aşamasındadır.

43 yabancı ortaklı firmanın faaliyet gösterdiği Adana'da, 1996 yılında özel sektöre verilen yatırım teşvik belgesi sayısı 103 adettir. Adana İli'ne 1996 yılında verilen yatırım teşvik belgelerinin sektörel dağılımına bakıldığında %84 ile imalat sektörünün ilk sırayı aldığı görülmekte, 2.sırada %8,7 ile hizmetler sektörü, 3. ve 4.sıraları %3,1 ile tarım ve madencilik sektörleri takip etmektedir.

Özel Sektör İşletmeleri;

 

 

Büyük işletmeler;

Adana ilinde faaliyet gösteren işletmelerin % 8 ini büyük ölçekli olanlar oluşturmaktadır. 1000 kişiden fazla işçi çalıştıran işletme sayısı 10 dur. 10 ve daha fazla işçi çalıştıran işletme sayısı ise 290 dır.

 

En fazla istihdam eden işletme sıralaması;

Tekstil Sektörü,

Gıda Sektörü,

Kimya, petrol, kauçuk, plastik ürünleri sektörü.

 

Büyük ölçekli kuruluşların Katma Değer açısından sıralaması;

En yüksek Katma Değer % 30’luk bir oran ile Gıda Sanayi tarafından oluşmakta. Sıralama aşağıdadır;

Gıda,

Dokuma ve Giyim,

Kimya, Petrol, kauçuk, plastik sanayi.

Türkiye’nin 500 büyük firması arasına giren  Adana firmaları
	SASA
	ÇUKUROVA ELEKTRİK A.Ş
	BOSSA
	MARSA
	TEMSA
	GÜNEY SANAYİ
	ADANA ÇİMENTO SANAYİ
	PİLSA
	MENSA
	AKSANTAŞ
	OLMUKSA
	PAKSOY
	GÜNEY BİRA
	ÇUKOBİRLİK
	ÖZBUCAK
	BAŞER TEKSTİL SAN

 

ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ

Adana’da kalkınmayı sağlamak amacıyla 29.03.1973 tarih ve 7/6177 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile bir organize sanayi bölgesi kurulmasına karar verilmiştir. 

Adana- Ceyhan karayolu üzerinde kurulan Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi Türkiye’ nin 3. Sanayi Bölgesi olup, getirdiği olumlu faktörlerle önümüzdeki yüzyıl için çok önemli bir organizasyondur. Birinci bölümü hizmete giren bölge tamamlandığı zaman 500 fabrika faaliyete başlamış olacak ve 50 bin kişi istihdam edilecektir. Planlı bir yerleşim amacıyla bölgenin batısında Güney Kent adıyla 250 bin kişinin yaşayabileceği bir uydu kent kurulması çalışmasına devam edilmektedir.

Şehrin ortasında yerleşim alanlarının içerisinde kalan fabrikalar; Organize Sanayi Bölgesinin kurulması ile bölge içerisindeki yerlerini alarak hem sağlıksız kentleşmeyi önlemiş hem de alt ve üst yapı bakımından sorunsuz bir alanda üretimlerine devam etme imkanı bulmuşlardır.

Bugün, sahip olduğu 1350 ha arazi ile Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi (AHSOSB) Türkiye’nin en büyük organize sanayi bölgesi durumundadır. Şu an bölgedeki faaliyet gösteren işletmelerin dökümü aşağıda verilmiştir.

KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELER Türkiye’de tarımsal faaliyetlerden sağladığı kaynak ve birikimleriyle sanayi işletmeleri kurabilen ilk ve örnek il durumunda olan Adana, 1950-1980 yıllarında gösterdiği hızlı sanayileşme faaliyetleri neticesinde, tarıma dayalı başta entegre tekstil fabrikaları olmak üzere, yağ üretim, tütün işleme ve çimento tesisleriyle bir endüstri şehri görünümü kazanmıştır. Yine bu dönemde;metal işleme kolunda, orman ürünleri ve mobilya sektöründe çok sayıda küçük işletmeler faaliyete geçmiştir. Ancak sonraki yıllarda, ülke çapında yaşanan olumsuz gelişmeler, özellikle teröre bağlı olarak şehre yönelik vasıfsız göç hareketi Adana’yı ekonomik ve endüstriyel yönden menfi şekilde etkilemiştir. Yine ülke olarak, yıllardır yaşamakta olduğumuz Körfez Krizinin olumsuz etkileri, ilimizde de ağır bir şekilde hissedilmektedir. Gerek yurt içi, gerekse yurt dışı sebeplere bağlı olarak, Adana’da sanayileşme faaliyetlerinin duraklama dönemi yaşamasına rağmen, sayıları binli rakamlarla ifade edilen küçük işletmeler varlıklarını sürdürebilmektedirler. Ancak büyüyerek orta ölçekli işletme haline gelememektedirler. İstatistiki olarak da, Adana’da orta ölçekli sanayi işletmelerinin çok az sayıda oldukları tespit edilmiştir.  Dünyadaki hızlı değişime paralel olarak, ülkemizin bütün kesimleri için icap etmekle birlikte, özellikle güncel deyimiyle KOBİ’lerin geliştirilmesine yönelik, yeni politika ve hedeflerin tayini ve uygulanması gerekmektedir. Ancak bu yolla istihdamdaki payları %60’ı bulan küçük işletmelerin yetersiz durumdaki üretim ve ihracat imkanlarını arttırmak mümkün olacaktır.

Adana ilinde faaliyet gösteren KOBİ’ lerin durumu:

KOBİ Sayısı : 1.075

İmalatla Uğraşan : 525

Tamir ve Ticaretle Uğraşan : 550

KAMU İKTİSADİ TEŞEKKÜLLERİ(KİT)

İlimizde Kamu İktisadi Teşekkülü 11 adettir.  İşyerlerinde toplam 8700 işçi çalışmaktadır. Bu teşekküllerin isimleri şunlardır;

GIDA

Adana, sahip olduğu sanayi ve tarım potansiyeli ile ülke ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.

Adana’da sanayi profiline bakıldığında, %24 ile makine ve yedek parça sanayinin ilk sırayı aldığı, bunu %20 ile tekstil ve %14 ile gıda sektörünün takip ettiği görülmektedir.

Büyük işletmeler açısından bakıldığında, yağ ve çırçır, prese tesislerinin, diğer büyük ölçekli tekstil fabrikalarının, çimento ve makine fabrikalarının yanı sıra çoğunlukta olduğu görülmektedir. 

Adana’da ekonominin itici gücünü küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) oluşturmaktadırlar, küçük ölçekli işletmeler içerisinde sayısal büyüklük sırası esas alındığında, gıda firmaları ilk sıralarda yer almaktadır. 

Adana’nın dış ticaret hacmine bakıldığında, 1997 yılında, Adana’dan yapılan ihracatın %15’ini gıda ürünleri oluşturmaktadır. Bu rakam, 1998 yılı için artış göstererek %19 olmuştur.

Adana’daki gıda sektörü, son yıllarda çeşitli sorunlar yaşamaktadır. Bu sorunların aşılması için müteşebbislerin devletten, belediyelerden, kamu kuruluşlarından bazı beklentileri olmakla beraber, konuya getirdikleri önerileri de mevcuttur. 

TEKSTİL

Bir zamanlar tekstilin kıblesi olarak nitelendirilen Çukurova bu gün çoğunlukla eski teknolojilerin halâ kullanıldığı ve yeni teknolojilere geçebilmek için devletten teşvik bekleyen bir sanayi devleri bölgesi durumundadır.

Mevcut tekstil üretim merkezlerine karşılık 1980’li yılların başlarına kadar konfeksiyona yönelik üretilen ürünlerin büyük bir bölümü İstanbul’da işlenmiştir. Konfeksiyon üreten atölyelerin kurulmalarına ne yazık ki yöremizde geç başlamıştır.

1990’lı yıllarda tekstil üretiminde hızla gelişen kalite bilinci, konfeksiyon atölyelerimizin bir çoğunda aynı hızla gelişemedi. Bu noktada Çukurova Bölgesi’ndeki konfeksiyon ihracat rakamlarının yine Çukurova Bölgesi’nde üretilen tekstile oranla çok cılız kaldığını gözlemliyoruz.

Tekstilin hangi dalında olursa olsun Çukurova’nın sanayide genel eksikliğinin; tarlada üretimden, mamul konfeksiyona kadar branş eğitimi eksikliği olduğunu görüyoruz.

1950’li yıllarda kurulan dev tekstil sanayileri ekonomik güçlerini kullanarak küçük tekstil işletmelerinin kurulmasına engel, kurulanların da yok olmasına sebep olmuşlardır. 

ORMAN ÜRÜNLERİ VE MOBİLYA

Adana, Türkiye’nin genelinde olduğu gibi, orman zengini bir il değildir. Dolayısıyla orman ürünlerinin işlendiği muhtelif endüstri işletmeleri kurulmamıştır. Ancak hızlı nüfus artışı ve buna bağlı olarak inşaat faaliyetlerinin gelişmesi, hızarcılık ve kerestecilik işletmelerine talebi arttırmıştır. Yine aynı sebeplerden, ilde mobilyacılık yaygınlaşmıştır.

İlde orman ürünü işleyen sanayi kolu olarak, hızarcılık ve mobilya sektörünün dışında herhangi bir üretim konusu gelişmemiştir. Zaten orman ürünü olarak da, bölgede tomruğun dışında odun, maden direği gibi ürünler hariç, ekonomik anlamda üretim küçük miktarlardadır.

Yaygın ve yoğun bir istihdam sağlayan mobilya sektörü, kalifiye eleman yetersizliği, uygunsuz mekan ve geri teknoloji gibi pek çok problemle baş etme çabasındadır.

 

KİMYA

Bu raporda kimya sanayiinin önemi belirtilmiş olup, ülkemiz ve bölgemizdeki kimya sanayiinin durumu değerlendirilmiştir. Yine bu raporda bir takım istatistiki rakamlarla bölgesel oranlara ve bölgesel şirketlerimizin sanayi verileri incelenmiştir.

 

ENERJİ

Adana tarım ve sanayi açısından Türkiye’nin önemli merkezlerinden biridir. Aynı zamanda hızlı nüfus artışı ve kırsal kesimden olan göç sebebiyle konut sayısı artmakta ve Adana hızla kentleşmektedir. Bu nedenle Adana’nın enerji ihtiyacı da hızla artmaktadır. Bununla beraber enerjinin gelecekteki bulunabilirliği ve sürekliliği konusundaki kaygılar da artmaktadır.

Adana’nın şu an için elektrik enerji ihtiyacını karşılama konusunda yaz ayları dışında önemli bir sorunu yoktur. Ancak gelecekte yapılması planlanan tesislerin (enerji santralleri, doğal gaz hatları) bir an önce hayata geçirilmesi gerekmektedir. Şu anda dağıtım hatlarında görülen sıkışıklık da yeni hatların açılması ile giderilmelidir. Kış aylarında ısınma amacıyla mevcut kaynaklardan enerji elde edilmesine bağlı olarak hava kirliliği kentin bazı bölgelerinde tehlikeli boyutlara ulaşmaktadır. Mevcut enerji kaynaklarından daha etkin bir şekilde yararlanabilmek için enerji tasarrufunu ve verimliliğini artıran, çevreyi daha az kirleten teknolojilere önem verilmelidir. Güneş enerjisi ve diğer doğal enerji kaynaklarından (yüzey suları, yeraltı suları, toprak ve hava) daha çok yararlanmak için bu teknolojilere ihtiyaç duyulmaktadır.

Elverişli iklim koşulları, yüksek kaliteli ve büyük miktardaki gıda ve tekstil sanayi girdileri, Adana ilini yurt içi ve yurt dışı pazarlarda rekabetçi bir duruma getirmiştir. Tekstil sektöründeki üretim sentetik iplikten çok çeşitli kumaşlara kadar uzanmaktadır. Gıda sanayisinin çoğunluğu margarin, çikolata, bira ve un fabrikalarından oluşmaktadır. Türkiye genelinde olduğu gibi Adana ilinde de gıda ve tekstil yatırımları ağırlıkta olup, bu sektörlere yapılan yatırımlarda halen bir azalma görülmemektedir. Bu alanlarda İsviçre, Fransız, Amerikan ve Alman firmaları ile yatırım ortaklıklarına gidilmektedir.

 

Adana Organize Sanayi Bölgesi kapladığı alan ve fabrika sayısı açısından Türkiye’nin en büyük organize sanayi bölgelerinden birisidir. Kentin 20 km dışında yer alan bölge tam olarak faaliyete geçtiğinde 400 ila 500 arasında fabrikaya ev sahipliği yaparken, 50.000 kişiye de iş imkanı sağlayacaktır. Bölgenin komple altyapısı tamamlanmış olup, arıtma tesisleri de devreye girmiştir. 1.350 hektarlık toplam alanında şu anda tekstil ve makine – metal sanayi başta olmak üzere 200’e yakın firma faaliyet göstermektedir. Adana Organize Sanayi Bölgesinde yatırım yapanlara devlet yardımları ve vergi muafiyetleri gibi avantajlar sunulmaktadır.

TAYSEB (Toros Adana Yumurtalık Serbest Bölgesi) Ceyhan ilçesi sınırları içerisinde bulunan Sarımazı mevkiinde Botaş Ham Petrol Terminalinin doğusunda yer almaktadır. D-400 karayoluna 50 km, D-90 karayoluna 20 km, havaalanına 84 km, Ceyhan demiryolu istasyonuna 32 km, Adana merkezine 80 km uzaklıktadır. Güneydoğu Anadolu projesinin (GAP) dışarıya açılımını sağlayacak özellikte bir projedir. 4.2 milyon m2 alanda kurulmakta olan Serbest Bölgesi, dünyanın en büyük bölgesidir. Şu anda bölgenin 1. bölümü bitirilmiş, idare ve işletme inşaatları tamamlanmıştır. Ağır sanayi ile tüm sektörlere hizmet verebilecek şekilde planlanmıştır.

2006-02-12 11:51:02 - Başlıksız Yorum